Môn Luật Hiến Pháp 2018 - Cử nhân Luật Kinh Doanh - B515 & B412

I. Tóm tắt nội dung

Môn học này cung cấp cho sinh viên những kiến thức căn bản về: quá trình hình thành và phát triển, các chủ đề chính, các phương pháp tiếp cận của khoa học luật hiến pháp; các vấn đề hiến pháp tổng quát và các vấn đề hiến pháp Việt Nam được đặt trong một bối cảnh so sánh. Cụ thể, các vấn đề được chia làm 8 nhóm như sau:

(1) các vấn đề dẫn luận;

(2) các quan niệm căn bản về hiến pháp và lịch sử lập hiến;

(3) các quy trình hiến pháp căn bản gồm quy trình lập hiến, quy trình trưng cầu dân ý, và quy trình bầu cử;

(4) các mô hình chính quyền;

(5) các thể chế căn bản;

(6) các quyền hiến định;

(7) bảo vệ hiến pháp và tài phán hiến pháp;

(8) các xu hướng của luật hiến pháp..

II. Tài liệu học tập

2.1. Tài liệu bắt buộc:

1. Michel Rosenfeld and Andras Sajo, ed., The Oxford Handbook of Comparative Constitutional Law (Oxford, U.K.: Oxford University Press, 2012).
2. Võ Trí Hảo – Bùi Ngọc Sơn – Đặng Minh Tuấn – Nguyễn Cảnh Bình – Nguyễn Minh Tuấn (2012), Luận về sửa đổi Hiến pháp năm 1992, NXB Chính trị Quốc gia.
3. Hiến pháp Nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (sửa đổi) 2013.

2.2. Tài liệu tham khảo: .

1. Tom Ginsburg and Rosalind Dixon, ed., Comparative Constitutional Law (Cheltenham, UK; Northampton, MA: Edward Elgar, 2011).
2. Tom Ginsburg, ed., Comparative Constitutional Design (Cambridge: Cambridge University Press, 2012).
3. Norman Dorsen, ed., Comparative Constitutionalism: Cases and Materials (St. Paul, Minn.: Thomson/West, 2003).
4. Albert Chen and Tom Ginsburg, ed., Public Law In East Asia (Farnham: Ashgate, 2013).
5. Jame Madison, Alexander Hamilton, John Jay, The Federalist Papers (U.S.A: Penguin Group, 1987).
6. A.V Dicey, An Introduction to the Study of the Law of the Constitution (London: Macmillan, 1959).

10. Plato, Cộng hòa, dịch., Đỗ Khánh Hoan (Hà nội: Nhà Xuất bản Thế giới, 2013)

11. Aristotle, Chính trị Luận, dịch., Nông Duy Trường (Hà nội: Nhà Xuất bản Thế gơi, 2013)

12. John Locke, Khảo luận Thứ hai về Chính quyền, dịch., Lê Tuấn Huy (Hà nội: NXB Tri thức, 2007).

13. Ch.S. Montesquieu, Bàn về Tinh thần Pháp luật, dịch., Hoàng Thanh Đạm (Hà nội: Nxb Lý luận Chính trị, 2004).

14. J.J. Rousseau, Bàn về Khế ước Xã hội, dịch., Hoàng Thanh Đạm (Hà nội: Nxb Lý luận Chính trị, 2004).

15. John Stuart Mill, Chính thể Đại diện, dịch., Phạm Toàn (Hà nội: NXB Tri thức, 2006).

16. John Stuart Mill, Bàn về Tự do, Nguyễn Văn Trọng dịch., (Hà nội: NXB Tri thức, 2009)

17. Alexis De Tocqueville, Nền Dân trị Mỹ, dịch., Phạn Toàn (Hà nội: NXB Tri thức, 2008).

18. Ban Biên tập Dự thảo Sửa đổi Hiến pháp 1992, chủ biên., Một số vấn đề Cơ bản của Hiến pháp các nước trên thế giới (Hà nội: NXB Chính trị Quốc gia, 2012).

III. CÂU HỎI ÔN TẬP

Bài 1: Nhập môn

1.     Lược sử học thuật luật hiến pháp trên thế giới

2.     Lược sử học thuật luật hiến pháp ở Việt Nam.

3.     Các nội dung chính (đối tượng nghiên cứu?) của nghiên cứu luật hiến pháp.

4.     Các cách tiếp cận trong nghiên cứu luật hiến pháp.

Bài 2. Hiến pháp.

1.     Hiến pháp là gì? Hiến pháp thành văn và bất thành văn, các cách phân loại hiến pháp khác.  

2.     Quan niệm về Hiến pháp ở qua các bản hiến pháp ở Việt Nam (46, 56, 59, 67, 80, 92, 2001, 2013)?. 

3.     Chức năng của hiến pháp.

4.     Chức năng của Hiến pháp Việt Nam hiện nay.

5.     Nội dung chính của một bản hiến pháp.

6.     Nội dung chính của Hiến pháp Việt Nam 2013.

7.     Lược sử phát triển của hiến pháp trên thế giới.

8.     Lược sử phát triển của hiến pháp ở Việt Nam.

Bài 3. Quy trình hiến pháp.

1.     Chủ thể của quyền lập hiến.

2.     Chủ thể của quyền lập hiến ở Việt Nam.

3.     Các bước của quy trình lập hiến.

4.     Các bước của quy trình lập hiến ở Việt Nam.

5.     Trưng cầu dân ý hiến pháp.

6.     Vấn đề trưng cầu dân ý hiến pháp ở Việt Nam.

7.     Bản chất, ý nghĩa, các nguyên tắc của bầu cử.

8.     Bản chất, ý nghĩa, và các nguyên tắc của bầu cử ở Việt Nam.

9.     Quy trình bầu cử Quốc hội ở Việt Nam.

Bài 4. Mô hình chính quyền.

1.     Khác biệt giữa chế độ liên bang và nhà nước đơn nhất.

2.     Chế độ Nhà nước đơn nhất ở Việt Nam.

3.     Phân quyền giữa lập pháp và hành pháp.

4.     Thống nhất quyền lực nhà nước ở Việt Nam.

5.     Chế độ tổng thống: đặc điểm, áp dụng, ưu điểm, nhược điểm, so sánh với chế độ nghị viện.

6.     Chế độ nghị viện: đặc điểm, áp dụng, ưu điểm, nhược điểm, so sánh với chế độ tổng thống.

7.     Chế độ Quốc hội ở Việt Nam: đặc điểm, so sánh với chế độ nghị viện.

Bài 5. Thể chế hiến pháp.

1.     Các mô hình tổ chức ngành lập pháp.

2.     Tổ chức Quốc hội ở Việt Nam.

3.     Thẩm quyền tổng quát của ngành lập pháp.

4.     Thẩm quyền của Quốc hội ở Việt Nam.

5.     Quy trình lập pháp ở Việt Nam.

6.     Các mô hình tổ chức ngành hành pháp.

7.     Tổ chức Chính phủ ở Việt Nam.

8.     Thẩm quyền tổng quát của ngành hành pháp.

9.     Thẩm quyền của Chính phủ ở Việt Nam.

10. Các mô hình tổ chức ngành tư pháp.

11. Mô hình tổ chức tòa án ở Việt Nam.

12. Nguyên tắc tư pháp độc lập nói chung.

13. Nguyên tắc xét xử độc lập ở Việt Nam.

14. Các mô hình tổ chức chính quyền địa phương.

15. Tổ chức chính quyền địa phương ở Việt Nam.

Bài 6. Quyền hiến định.

1.     Quyền là gì? Quyền con người là gì ? Quyền hiến định là gì?

2.     Quan niệm của Việt Nam về quyền công dân và quyền con người.

3.     Các hình thức hiến định quyền.

4.     Hình thức hiến định quyền và các nguyên tắc của quyền hiến định ở Việt Nam.

5.     Các loại quyền hiến định.

6.     Các loại quyền hiến định ở Việt Nam.

Bài 7. Tài phán hiến pháp.

1.     Định nghĩa và ý nghĩa của tài phán hiến pháp.

2.     Quan niệm về (bảo hiến và) bảo vệ hiến pháp ở Việt Nam từ 1956 – nay?.

3.     Vụ án Marbury kiện Madision và lập luận của Marshall.

4.     Quá trình phát triển của tài phán hiến pháp trên thế giới.

5.     Quá trình thảo luận về tài phán hiến pháp và bảo vệ hiến pháp ở Việt Nam từ 2005 đến nay hay từ 1956-nay?.

6.     So sánh mô hình tài phán hiến pháp phi tập trung hóa và tập trung hóa.

7.     Nhu cầu tài phán hiến pháp ở VN hiện nay và các tranh luận liên quan tính hợp hiến của hành vi chính quyền.

8.     Các quy định của Hiến pháp Việt Nam hiện hành về bảo vệ hiến pháp.

Bài 8. Xu hướng của luật hiến pháp.

1.     Quốc tế hóa luật hiến pháp.

2.     Hiến pháp hóa trật tự quốc tế.